Toekomst van werk: talent, technologie en betekenisvolle taken

Grote veranderingen op de arbeidsmarkt

De krapte op de arbeidsmarkt blijft een grote uitdaging, vertelt Jeroen Moerenhout, strategisch analist bij O&P Rijk. ‘Die krapte wordt al duidelijk iets minder, maar door een groeiende vergrijzing zal het aanbod van talent de komende jaren achterblijven bij de vraag. Dit vraagt om blijvende focus op talentgericht, objectief en inclusief werven.’

‘De tweede ontwikkeling is AI en dan vooral de veranderingen in governance, cultuur, werk en benodigde skills die dat met zich meebrengt. Bedrijven zoals ING en Heineken kondigden grote reorganisaties aan om slimmer en productiever te werken. Ook binnen de Rijksoverheid zal die beweging op gang moeten komen om toekomstbestendig te blijven.’

Tegelijkertijd ziet Jeroen dat de wensen van medewerkers veranderen. ‘Aan de ene kant groeit de individualisering in de samenleving. Daardoor neemt de behoefte aan autonomie, vrijheid, gemak, snelheid en flexibiliteit toe, vooral onder jongeren. Zij worden kritischer en veeleisender naar werkgevers, ook omdat hun arbeidsmarktpositie relatief sterk is door een vergrijzende beroepsbevolking. De arbeidsmarkt blijft daardoor de komende jaren naar verwachting krap.’

‘Anderzijds zie je juist een groeiende behoefte aan verbinding, zingeving, mentale gezondheid en vitaliteit in een samenleving die steeds meer om prestaties draait. De uitdaging is om als werkgever in al die behoeften te blijven voorzien én tegelijk het werk goed te laten doorgaan.’

Talent marketplace

Bart Schoevaars, projectleider van het Carrière Sites Overheid-platform bij O&P Rijk, ziet ook dat verandering nodig is: ‘De hele keten van werven, selecteren, leren & ontwikkelen en uitstroom vraagt om een andere kijk. De verschuiving van functiegericht naar vaardigheid- en talentgericht denken en werven is buiten de Rijksoverheid al volop aan de gang. Zowel binnen de publieke als de private sector ontstaat de behoefte aan een zogenoemde talent marketplace. Daar komen vraag en aanbod van werk samen. Rollen, vacatures en ontwikkelkansen worden gematcht op basis van skills in plaats van functietitels.’

Technologie als versneller

Technologische ontwikkelingen volgen elkaar in hoog tempo op. AI en automatisering transformeren taken, rollen en het werk zelf. Volgens adviesbureau McKinsey kan 50% van de werkzaamheden voor 2060 geautomatiseerd worden. CEO’s verwachten dat binnen 2 jaar al 20 tot 40% van het werk verandert. Veel organisaties bevinden zich nog in de experimenteerfase. Daarin moeten we volgens Bart niet te lang blijven hangen.

Bart ziet dat de Rijksoverheid nog niet erg flexibel is in het gebruiken van nieuwe technologie: ‘Complexe en verouderde IT-landschappen, beperkte verandercapaciteit en de nadruk op veiligheid en betrouwbaarheid remmen die ontwikkeling.’ Daarom pleit hij voor structurele integratie van nieuwe technologie, met oog voor ethiek, waarbij samenwerking met andere rijksorganisaties en herverdeling van werk essentieel zijn. ‘Inmiddels experimenteren we met een AI-zoekmachine op IkwerkvoorNederland.nl. We moeten onderzoeken of dit een structurele toepassing kan en mag worden. Commerciële organisaties maken hier al volop gebruik van. Als we binnen de Rijksoverheid dit soort innovaties niet benutten, verliezen we onze aantrekkingskracht als aantrekkelijke werkgever.’

Voorbereiden op de toekomst

‘Hr-professionals en managers moeten zich nu al voorbereiden op de komende 5 tot 10 jaar’, benadrukt strategisch analist Jeroen. Rollen zullen verschuiven van uitvoerend naar regisserend: ‘Hr faciliteert dat medewerkers en managers zelf hun loopbaan kunnen sturen. Technologie wordt hierbij onmisbaar. Die moet de samenwerking tussen mensen versterken en werkgeluk, innovatie en productiviteit vergroten. Coaching, mentoring en begeleiding op de werkvloer zullen daarom steeds belangrijker worden.’

Focus op de interne arbeidsmarkt en toekomstig talent

De aandacht ligt momenteel sterk op de interne arbeidsmarkt en het behoud van rijksmedewerkers. De rijksbrede campagne Doorstroom & Ontwikkeling stimuleert rijksmedewerkers om stil te staan bij hun loopbaan en groei en zelf de regie te pakken. Op het loopbaanplatform IkwerkvoorNederland.nl vinden ze hulpmiddelen zoals tools en tests die hen daarbij ondersteunen.

Jeroen benadrukt dat investeren in het behouden van collega’s niet alleen de Rijksoverheid versterkt, maar ook onze gezamenlijke maatschappelijke opdracht. ‘Een aantrekkelijke en betrokken werkgever zijn, is uiteindelijk de beste vorm van werving die er is’, stelt hij. Daarom is het volgens hem ook nodig om te investeren in de ontwikkeling van ons eigen talent, van meer dan 165.000 rijksmedewerkers. ‘Met alleen de focus op nieuw talent van buiten redden we het niet.’

Daarin speelt de Taskforce FlowRijk ook een belangrijke rol. Dit rijksbrede programma stimuleert beweging binnen de Rijksoverheid. In een tijd waarin de Rijksoverheid voor grote uitdagingen staat, is het versterken van de rijksbrede samenwerking op de interne arbeidsmarkt hard nodig. De Taskforce maakt groei en doorstroom voor rijksmedewerkers makkelijker én aantrekkelijker met concrete acties en initiatieven. Denk aan beter inzicht in al het werk binnen het Rijk en betere loopbaanondersteuning op IkwerkvoorNederland.nl.

Tegelijkertijd blijft het aantrekken van specialistisch en technisch talent een uitdaging. Door de opkomst van AI ontstaat er steeds meer vraag naar vaardigheden op dit gebied. Investeren is nodig om nieuw talent te vinden. Jeroen: ‘Om schaars talent aan te trekken, is investeren in sourcing, arbeidsmarktcommunicatie en aantrekkelijk werkgeverschap essentieel. Rijksbreed investeren we daarom in arbeidsmarktcampagnes gericht op schaarse functiegroepen zoals juristen, inkopers, financieel specialisten en inspecteurs. Samenwerking met onderwijsinstellingen zoals Rijkscampusrecruitment en praktijkleren moeten groeien om het aanbod van toekomstig talent structureel te vergroten.’

Het systeem kraakt

Het valt Jeroen op dat het bestuurlijke systeem van de Rijksoverheid kraakt. ‘Er wordt enorm hard en bevlogen gewerkt, maar te veel tijd gaat verloren aan het afleggen van verantwoording en complexe regelgeving. De opgave zelf, werk dat echt betekenisvol is, moet veel meer voorop komen te staan. Minder bestuurlijke druk en meer autonomie en pragmatisme zullen het verschil maken. Daarom verkennen we als O&P Rijk continu hoe we nog beter samenwerking kunnen stimuleren en faciliteren. Zo helpen we de slagvaardigheid, eensgezindheid en betrouwbaarheid van onze landelijke overheid te vergroten.’

De Rijksoverheid blijft populaire werkgever

Ondanks de druk blijkt uit onderzoeken dat de Rijksoverheid als werkgever populair blijft. Veel mensen willen bijdragen aan een beter Nederland en zien werken bij de Rijksoverheid als een kans om zingeving te vinden. Het brede aanbod aan functies en carrièremogelijkheden maakt nieuwsgierig en stimuleert talenten om te ontdekken hoe ze bij het Rijk het verschil kunnen maken.

Nieuwe generaties brengen frisse ideeën mee, vindt Jeroen. Ze willen gezien en gehoord worden en vragen niet alleen autonomie en flexibiliteit, maar ook zingeving, samenwerking en aandacht voor vitaliteit. ‘Frisse blikken helpen om oude werkwijzen te herzien, processen te vereenvoudigen en innovatie te stimuleren. Vooral in leidinggevende, bestuurlijke en beleidsfuncties liggen grote kansen. Hier kunnen jonge talenten pragmatische, outside-the-box-oplossingen aandragen en processen efficiënter maken.’

De toekomst van werk bij de Rijksoverheid vraagt om flexibiliteit, nieuwsgierigheid en lef. Koester talent, omarm technologische ontwikkelingen, stel skills centraal en vereenvoudig processen. Zo blijft de Rijksoverheid een aantrekkelijke, toekomstbestendige werkgever die betekenisvol werk realiseert en innovatie stimuleert. Klaar voor de toekomst!