Veel vrouwen ervaren de overgang als een hobbelige periode. Maar wat als je óók ADHD hebt? Psychiater Sandra Kooij en bedrijfsmaatschappelijk werker Jacco van Schie (O&P Rijk) zien in hun werk wat de impact daarvan is op het dagelijks leven en op de werkvloer. In dit interview delen zij hun inzichten en praktische tips. Hoe herken je de signalen en wat helpt om uitval te voorkomen?
‘Ik herken mezelf gewoon niet meer.’ Veel vrouwen met ADHD merken tijdens de overgang dat ze de grip op hun hoofd en hun energie verliezen. Het begint vaak onschuldig: wat meer vergeetachtigheid, sneller uit balans raken of moeite met focussen. Die klachten stapelen zich ongemerkt op, waardoor het zowel voor henzelf als op het werk lastig te plaatsen is.
Klachten blijven lang onzichtbaar
Sandra legt uit: "In de overgang dalen hormonen als oestrogeen en progesteron. Dat zorgt bij 80% van alle vrouwen voor klachten, bij 30% zelfs voor ernstige klachten. Vrouwen met ADHD zijn nog gevoeliger voor deze schommelingen, waardoor hun klachten vaak heviger worden."
Symptomen als vergeetachtigheid, chaos in het hoofd, niet kunnen focussen of slecht slapen horen bij ADHD, maar worden in de overgang nog eens flink versterkt. Sandra: "Daarnaast zie je bij deze groep vaker auto-immuunziekten, migraine of andere lichamelijke klachten. Een bijkomend probleem is dat vrouwen met ADHD hun eigen klachten ook minder goed opmerken, omdat hun aandacht meer naar buiten is gericht. Daardoor duurt het soms lang voor ze in de gaten hebben wat er aan de hand is."
Jacco ziet dit terug in zijn spreekkamer: "Deze groep vrouwen weet zelf vaak niet precies wat er speelt, laat staan dat ze het bespreken met hun leidinggevende. In de praktijk hoor ik veel verhalen over slechte concentratie, sneller overprikkeld raken en moeite hebben om het werk vol te houden. Dat zorgt voor veel onzekerheid en soms ook uitval."
Wat kun je doen op de werkvloer?
Sandra: "Het belangrijkste is weten wat er speelt. Diagnose en informatie zijn cruciaal. Veel vrouwen komen er pas achter wat er aan de hand is als ze erover lezen of uitleg krijgen. Mijn eerste advies is daarom: neem je klachten serieus en bespreek ze met je huisarts of specialist."
Wat kun je doen?
- Vraag advies over veilige hormoontherapie; die kunnen klachten verlichten.
- Bespreek met je arts of ADHD-behandeling kan helpen; soms merk je al binnen twee weken verschil.
- Deel je ervaringen met je leidinggevende of hr. Kijk samen welke aanpassingen helpen, zoals een rustige werkplek of flexibele werktijden.
- Steun van collega’s maakt verschil. Vraag hoe het gaat en denk mee over wat iemand nodig heeft.
Ook voor leidinggevenden en HR is het belangrijk om signalen te herkennen en het gesprek open te voeren. Jacco: "Niet meteen denken in oplossingen, maar eerst luisteren en samen de mogelijkheden bekijken. Kleine aanpassingen, zoals een rustige werkplek, flexibel omgaan met werktijden of duidelijke afspraken, kunnen veel doen. Maatwerk is ontzettend belangrijk. En een open sfeer verlaagt de drempel om het bespreekbaar te maken."
Ook collega’s spelen een rol. Jacco: "Steun en begrip vanuit het team is belangrijk. Gewoon even vragen hoe het gaat, of samen kijken wat iemand nodig heeft op het werk, helpt al veel. En realiseer je: ADHD in de overgang is een serieuze zaak, geen grapje en zeker geen aanstellerij."
"Let op voor stempels en vooroordelen," vult Sandra aan. "Het risico bestaat dat iemand wordt gezien als ‘de collega die zich vaak ziekmeldt’. Maar achter uitval zit vaak een heel verhaal. Door goed door te vragen en samen te zoeken naar wat iemand nodig heeft, kom je verder. Blijf het gesprek voeren, kijk verder dan het ziekteverzuim en bied de juiste ondersteuning."
Medisch én mentaal: allebei belangrijk
Sandra: "De medische wereld loopt achter als het gaat om de impact van hormonen op het brein, zeker bij vrouwen met psychische klachten zoals ADHD. Uit onderzoek en praktijk blijkt: de klachten zijn echt. De uitdaging is dat veel artsen of bedrijfsartsen deze combinatie nog niet herkennen. Daarom werken we nu landelijk samen via het zogenaamde H3-netwerk: het Hoofd Hart Hormonen-netwerk van huisartsen, cardiologen, gynaecologen en psychiaters. Zo krijgen vrouwen sneller de juiste hulp."
Jacco: "Medisch is één kant, maar de psychosociale kant telt ook. Het gaat erom dat iemand zich – ook op het werk – gezien en erkend voelt. Dat is vaak de eerste stap naar het vergroten van veerkracht en het op gang brengen van herstel."
Openheid loont voor iedereen
Waarom is het belangrijk dat organisaties meer aandacht besteden aan vrouwen met ADHD in de overgang? Vrouwen vormen vaak de helft van het personeelsbestand, benadrukken Sandra en Jacco. Zij ervaren gedurende hun leven allerlei hormonale schommelingen: niet alleen tijdens de overgang, maar ook rond de menstruatie, zwangerschap en na de bevalling.
Sandra: "We kunnen het ons niet permitteren dat vrouwen hiermee blijven rondlopen. Met herkenning, goede informatie en samenwerking kun je voorkomen dat ze onnodig lang uitvallen." Jacco vult aan: "Door dit thema bespreekbaar te maken, vergroot je het werkplezier, de inzetbaarheid en de loyaliteit. En je laat als werkgever zien dat je oog hebt voor wat er écht speelt."
Dit onderwerp is overigens niet alleen iets voor vrouwen. Ook mannelijke collega’s, leidinggevenden en partners spelen een belangrijke rol. Jacco: "Als iedereen zich meer verdiept in wat er speelt, ontstaat er meer begrip en steun op de werkvloer."
Sandra besluit daarom met een heldere boodschap: "Zorg voor elkaar en deel kennis over dit onderwerp. Zo kom je samen verder."
Heb je vragen of herken je dit?
Neem contact op met de bedrijfsmaatschappelijk werker die werkzaam is voor jouw organisatieonderdeel. De contactinformatie vind je op Rijksportaal Personeel (alleen toegankelijk voor rijksmedewerkers).
Meer info en verder lezen
Wil je meer weten over dit thema? Kijk dan op:
- Platform VerRIJK je kennis: Menstruatie & Overgang van het A+O fonds Rijk
- Website van het H3-netwerk (Hoofd Hart Hormonen)