Verdriet, verlies of een andere ingrijpende gebeurtenis. Soms maak je iets mee waar je geen grip op hebt. Je wil je graag weer beter voelen, maar hoe doe je dat als je de situatie niet kunt veranderen?

We zijn vaak geneigd om naar een oplossing te zoeken, maar niet alles in het leven is op te lossen. Soms moeten we leren omgaan met wat ons overkomt. Bedrijfsmaatschappelijk werker Tineke vertelt in deze blog over het belang van leren verdragen. Ze laat zich daarbij inspireren door het boek Verdragen van arts en systeemtherapeut Flip Jan van Oenen.

Als je niet weet wat verstandig is

Bij een ingrijpende gebeurtenis krijg je soms allerlei goedbedoelde adviezen. Bijvoorbeeld om professionele hulp te zoeken. Maar wat als je daar zelf over twijfelt? Dat dilemma komt ook terug in de volgende fictieve casus.

Mijn broer is onlangs overleden door zelfdoding. Het was heel heftig. Iedereen in onze familie is intens verdrietig. We kunnen het niet bevatten, niemand heeft het zien aankomen. Hoe heeft dit kunnen gebeuren?

Om mij heen zeggen mensen dat ik naar een psycholoog moet gaan, omdat ik het anders niet red. Ik weet dat ze het goed bedoelen, maar ik twijfel of ik dat wel wil. Wat is verstandig om te doen?

Als verdriet niet zomaar verdwijnt

Verdriet, angst en andere pijnlijke gevoelens horen bij het leven. Toch kunnen ze je behoorlijk in de weg zitten. Zeker als je er langere tijd last van hebt of als ze steeds onverwacht terugkomen. In zijn boek Verdragen schrijft Flip Jan van Oenen over psychisch lijden, wat staat voor de pijn die je vanbinnen kunt voelen. En die pijn is voor iedereen anders: je kunt er geen meetlat naast leggen en ook niet altijd uitleggen hoe zwaar het voelt. Volgens Van Oenen zoeken we steeds vaker professionele hulp als we psychisch vastlopen. We hopen dat een behandeling ons helpt om van die negatieve gevoelens af te komen. Maar kan dat eigenlijk altijd?

Moet overal een oplossing voor zijn?

Als iets niet goed gaat, willen we er graag iets aan doen, dat geldt zeker ook voor hoe we ons voelen. We zoeken hulp, willen begrijpen waar onze klachten vandaan komen en hopen dat een behandeling ze kan wegnemen.

Van Oenen kijkt daar in zijn boek kritisch naar. Hij bespreekt onderzoek waaruit volgens hem blijkt dat mensen ook zonder therapie over psychische klachten heen kunnen komen. Soms kost het alleen meer tijd. Dat wil niet zeggen dat professionele hulp geen zin heeft; Van Oenen ziet juist waarde in kortdurende begeleiding die mensen helpt om weer verder te kunnen. Maar hij stelt ook een belangrijke vraag: moeten we alles wat pijn doet wel willen oplossen?

Sommige gebeurtenissen kun je nu eenmaal niet veranderen, hoe graag je dat ook zou willen. Wat je wel kunt leren, is omgaan met de gevoelens die erbij horen. Dat is wat Van Oenen bedoelt met verdragen: niet wachten tot alle pijn verdwenen is, maar ontdekken hoe je ermee verder kunt. En merken dat je soms meer aankunt dan je vooraf dacht.

Drie manieren om te leren verdragen

Leren verdragen gaat niet vanzelf, zeker niet als je midden in een moeilijke periode zit. Volgens Van Oenen zijn er drie manieren die je daarbij kunnen helpen.

  1. Blijf hoop houden - Je weet nooit precies wat het leven je brengt. Soms loopt het anders dan je had gehoopt en kun je daar weinig aan veranderen. Toch is er vaak iets wat je zelf kunt doen. Volgens Van Oenen helpt het om hoop te houden, zolang die hoop realistisch is. Niet alleen afwachten tot het vanzelf beter gaat, maar kijken hoe je met de situatie om kunt gaan.
  2. Deel je verdriet - Als je ergens mee zit, kan het opluchten om erover te praten. Met je partner, een vriend, familielid of iemand anders die je vertrouwt. Ook contact met mensen die iets vergelijkbaars hebben meegemaakt, kan fijn zijn. Je kunt ervaringen uitwisselen, steun vinden en merken dat je niet alleen staat. Je hoeft je verdriet dus niet voor jezelf te houden. 
  3. Blijf in beweging - Als je niet lekker in je vel zit, heb je misschien nergens zin in. Zelfs gewone dingen kunnen dan veel energie kosten. Toch helpt het volgens Van Oenen om bezig te blijven. Dat hoeft niet groots te zijn: goed voor jezelf zorgen, voldoende eten en slapen en regelmatig bewegen zijn belangrijk. Ook structuur in je dag, plannen maken en nieuwe dingen blijven ondernemen kunnen helpen. Het gaat erom dat je lichamelijk én geestelijk in beweging blijft, ook als dat niet altijd makkelijk is.

Je hoeft niet alles op te lossen

Verdriet en tegenslagen horen bij het leven, dat maakt ze niet minder pijnlijk. Maar je hoeft ook niet voor ieder moeilijk gevoel meteen een oplossing te vinden. Leren verdragen betekent niet dat je je gevoelens moet wegstoppen of dat je alles alleen moet doen. Het betekent dat je ontdekt hoe je met moeilijke situaties kunt omgaan, ook als je ze niet kunt veranderen.

En juist dat kan je veerkracht geven. Zoals Van Oenen het in zijn boek verwoordt:

Het reddende verhaal is het verhaal waarin we onszelf blijken te kunnen redden.

Wil je praten over hoe je met een moeilijke situatie omgaat of hoe je je veerkracht kunt vergroten? Dan kun je terecht bij bedrijfsmaatschappelijk werk. Je kunt ook zelf aan de slag met één van de zelfhulpmodules van NewHealth.