Praten over suïcide is niet makkelijk. Toch kan juist het stellen van een directe vraag en oprechte aandacht veel betekenen voor iemand die vastloopt. Bedrijfsmaatschappelijk werker Jacco weet uit persoonlijke én professionele ervaring hoe belangrijk het is om signalen serieus te nemen en het gesprek niet uit de weg te gaan. In dit blog deelt hij wat hij heeft geleerd en wat je zelf kunt doen.
Ik schrik er telkens weer van als ik het woord ‘zelfdoding’ of ‘suïcide’ schrijf of zeg. Het voelt voor mij – en voor veel andere mensen – als een woord dat je liever vermijdt. Het is confronterend. Het lijkt ver van je bed en tegelijkertijd is het heel dichtbij.
Elke dag sterven er gemiddeld vijf mensen door zelfdoding in Nederland. Onder werknemers gebeurt dit 42 keer per maand en onder uitkeringsgerechtigden 46 keer. Dat zijn 88 (ex-) medewerkers per maand (bron: 113 Zelfmoordpreventie). Veel van deze levens kunnen worden gered als suïcidale gedachten op tijd worden herkend en besproken. Er rust nog steeds een groot taboe op praten over zelfdoding. Openheid en erover praten zijn juist essentieel om de drempel naar hulp te verlagen. Veel mensen die aan zelfdoding denken, voelen zich heel eenzaam. Door te praten, laat je zien dat je om iemand geeft. Sommige mensen denken dat praten over zelfdoding iemand op een idee brengt. Dat is niet zo; erover praten kan juist enorm opluchten.
In mijn persoonlijke omgeving heb ik meegemaakt dat iemand aan zelfdoding dacht. Het ging om iemand van eind twintig die uiteindelijk euthanasie heeft ondergaan. De reacties daarop waren erg verschillend. Ik ervaarde die als meelevend, maar soms ook als boosmakend.
Van condoleance tot aan ‘wat een zwak persoon, die laat zijn naasten lekker makkelijk achter met verdriet’.
Aan zelfdoding gaat een enorm psychisch lijden van de persoon zelf vooraf. De impact op anderen verschilt. Dat heeft te maken met je eigen persoonskenmerken, bagage, hoe dicht iemand bij jou staat en wat de omstandigheden zijn.
Durf de vraag te stellen
Als professional maak ik regelmatig mee dat mensen mentale uitdagingen hebben en dus ook suïcidale gedachten hebben. Tijdens de training van 113 heb ik leren vragen: ‘Denk je aan zelfdoding’? Ik kreeg die vraag het in het begin van de training niet uitgesproken. Wat nou als ik ernaast zit? Ik heb geleerd om goed te vertrouwen op mezelf. Als jij hoort, ziet of voelt dat iemand klem zit, er niet zelf uitkomt en mogelijk suïcidale gedachten heeft, dan kan iemand zich juist gehoord voelen als je deze vraag direct maar betrokken stelt.
Iemand hulp laten zoeken of dit samen doen is helpen. Bied een luisterend oor zonder oordeel. Maak concrete afspraken door bijvoorbeeld samen de huisarts te bellen. Bij acute spoed bel je direct 112.
Oprechte aandacht
Wat kan je zelf doen als je als directe collega of als leidinggevende in een situatie komt waarin iemand aan zelfdoding denkt? Het begint bij een luisterend oor.
Een veilige werkomgeving bouw je vanaf de eerste werkdag samen op, door tijd voor elkaar te nemen als het goed gaat én als het even minder gaat. Dit zorgt voor een goede basis om je later kwetsbaar op te kunnen stellen.
Mijn boodschap: zie elkaar en heb oprechte aandacht. Altijd, maar misschien nog iets meer in de dagen die kouder, donkerder en grijzer worden. Niet elk signaal van afwezig zijn, kortaf reageren of er onverzorgd uitzien betekent dat iemand suïcidaal is. Het kan wel aanleiding zijn om naar elkaar om te kijken en oprecht te vragen hoe het gaat. En blijf interesse tonen. Blijf regelmatig vragen hoe het met iemand gaat.
Wat kun je doen?
- Bij acute spoed: bel 112
- Bel of chat met 113 Zelfmoordpreventie
- Bied een luisterend oor op een plek waar iemand vrij en in vertrouwen kan praten, zonder oordeel of aannames.
- Een vertrouwde en veilige werkomgeving begint op de eerste werkdag.
- Bedrijfsmaatschappelijk werk is er voor iedereen die mentale uitdagingen heeft.
- Ook voor jou als collega of leidinggevende van iemand die met suïcidale gedachten rondloopt.
- Je hoeft problemen niet op te lossen als leidinggevende of directe collega.
- Neem contact op met de bedrijfsarts.
- Is er niemand van Bedrijfszorg binnen jouw organisatie direct bereikbaar? Bel dan het secretariaat.
Heb je na het lezen van dit blog vragen? Neem gerust contact met op met Bedrijfsmaatschappelijk werk.
Denk jij aan zelfdoding? Bel 24/7 gratis en anoniem met 113 of chat via 113.nl.