De Wet op de ondernemingsraden (WOR) geeft de OR bij verschillende onderwerpen adviesrecht of instemmingsrecht. Zo heeft de OR instemmingsrecht bij het opstellen, wijzigen of intrekken van regelingen op het gebied van arbeidsomstandigheden. Denk daarbij aan het opstellen en wijzigen van de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) met bijbehorend plan van aanpak. Door recente wijzigingen in de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) moet de werkgever de OR ook raadplegen over onderwerpen die de arbeidsomstandigheden raken. Wat is er precies veranderd? En wat is het onderscheid tussen raadpleging en instemmingsrecht?

In welke gevallen moet raadpleging plaatsvinden?
In artikel 12 van de Arbowet is de raadpleging van de OR geregeld. Sinds 1 juli 2026 geldt dat de OR moet worden geraadpleegd over het arbeidsomstandighedenbeleid en de uitvoering daarvan. Hiermee wordt beoogd werknemers meer invloed te geven op beslissingen die hun veiligheid en gezondheid raken. De werkgever en de OR moeten daarbij actief informatie uitwisselen. De OR heeft het recht om voorstellen te doen. Het gaat daarbij om alle maatregelen die van wezenlijk belang kunnen zijn op het gebied van veiligheid en gezondheid, zo bepaalt het artikel. Het gaat in ieder geval om de volgende onderwerpen:
- De aanwijzing van bedrijfshulpverleners;
- De RI&E;
- De organisatie van deskundige bijstand op het gebied van arbeidsomstandigheden;
- De aanvullende deskundige bijstand door gecertificeerde personen en bedrijfsartsen;
- De arbodienst;
- De voorlichting aan werknemers over de te verrichten werkzaamheden en de daaraan verbonden risico’s.
Wat houdt raadpleging in?
Bij een arbo-onderwerp kunnen zowel het recht op raadpleging als het instemmingsrecht gelden. Deze rechten spelen wel op verschillende momenten een rol. Raadpleging vindt vooral in een vroeg stadium plaats. De OR moet daarbij tijdig betrokken worden. De OR mag meedenken met de plannen van de werkgever. Die plannen mogen op dat moment uiteraard nog niet definitief zijn. De OR kan voorstellen doen of vragen stellen. De werkgever moet daar inhoudelijk op reageren. Het is dus meer dan louter een mededeling doen in de overlegvergadering. De werkgever hoeft de voorstellen van de OR in het kader van de raadpleging niet te volgen. Wel moet de werkgever de OR raadplegen. Doet hij dat niet, dan kan de Arbeidsinspectie bestuurlijke sancties opleggen.
Instemming in de zin van de WOR
Instemming vindt richting het einde van het traject plaats. De werkgever legt de definitieve versie van het voorgenomen besluit ter instemming voor aan de OR. Instemming van de OR is nodig om het besluit te kunnen uitvoeren. De werkgever kan het besluit dus niet uitvoeren zonder instemming van de OR. Stemt de OR niet in, dan moet de werkgever de kantonrechter om vervangende toestemming vragen als hij het besluit toch wil uitvoeren. Dat is in de praktijk geen gemakkelijke opgave.
Checklist
Nu de OR geraadpleegd moet worden over het arbeidsomstandighedenbeleid en de uitvoering daarvan, is het goed erop toe te zien dat de bestuurder zijn verplichtingen op dit punt nakomt. Controleer daarom regelmatig het volgende:
- Of er onderwerpen aankomen die raken aan het arbeidsomstandighedenbeleid en de uitvoering daarvan.
- Denk daarbij in ieder geval aan de aanwijzing van bedrijfshulpverleners, de RI&E, de organisatie van deskundige bijstand, aanvullende deskundige bijstand door gecertificeerde personen en bedrijfsartsen, de arbodienst en voorlichting aan werknemers over hun werk en de risico’s die daaraan kleven.
- Raadpleeg de OR zodra deze onderwerpen aan de orde zijn.
- Houd bij de raadpleging rekening met het volgende: informeer de OR tijdig, betrek de OR actief bij de inhoud (de OR mag vragen stellen en voorstellen doen) en reageer inhoudelijk op de inbreng van de OR.
- Leg de genomen stappen schriftelijk vast en maak verslagen van de overlegvergaderingen.
- Controleer of sprake is van instemmingsrecht op grond van artikel 27 van de WOR. Dat is vaak het geval, bijvoorbeeld bij de RI&E en het bijbehorende plan van aanpak of het contract met de arbodienst.
- Is sprake van instemmingsrecht? Volg dan ook de juiste stappen. Overleg met de OR over de verschillende stappen in het proces.