Een burgerambtenaar bij Defensie start op 21 mei 2018 in salarisschaal 3 trede 3. Ongeveer vier jaar later komt zij erachter dat een mannelijke collega die ongeveer tegelijk met haar startte in dezelfde functie in trede 8 was ingedeeld. Dat terwijl deze man geen mbo-diploma Beveiliger 2 had en de vrouw wel. Haar verzoek om indeling in een hogere trede werd afgewezen en ook haar bezwaar hiertegen werd ongegrond verklaard. Ook de rechtbank liet het besluit van de werkgever in stand. Het College voor de Rechten van de Mens (CRM) vond wel dat de werkgever discrimineerde, en nu oordeelt de Centrale Raad van Beroep.

Het standpunt van de werknemer
De werknemer vindt dat de Rechtbank te terughoudend heeft getoetst. Zij vindt dat het verschil in aanvangssalaris discriminatoir is omdat dit (enkel) gebaseerd is op de onaanvaardbare beloningsmaatstaf laatstverdiend loon. Zij wijst er ook op dat de onterechte inschaling nog altijd doorwerkt in het salaris voor haar huidige functie. Ook verwijst zij naar de (niet-bindende) uitspraak van het CRM.
Het toetsingskader
De Raad pelt in de uitspraak eerst mooi af welke regels gelden rond gelijk beloning van burgerambtenaren bij Defensie:
- De commandant moet bij aanstelling in beginsel het salaris in de schaal van de functie toekennen met salarisnummer 0. Wanneer daar aanleiding toe bestaat, mag de commandant een hoger salaris toekennen. Dat is een discretionaire bevoegdheid van de commandant.
- Bij aanstelling mag de werkgever op grond van de Wet gelijke behandeling van mannen en vrouwen geen direct of indirect onderscheid maken tussen mannen en vrouwen. Een overheidswerkgever moet deze regels uitleggen en toepassen in overeenstemming met het Unierecht.
- Bij gelijkwaardige arbeid kan een vrouwelijke werknemer een vermoeden van onderscheid onderbouwen door een loonvergelijking te maken tussen één vrouw en één man (de maatmanvergelijking) die arbeid van gelijke waarde verrichten. In dat geval moet de werkgever aantonen dat hij niet in strijd met het verbod van onderscheid heeft gehandeld.
- Het oordeel van het CRM is niet bindend, maar vormt wel een gezaghebbende opinie van een onafhankelijk toezichthoudend orgaan met specifieke deskundigheid op het terrein van gelijke behandeling. De werkgever moet een afwijking van dit oordeel deugdelijk motiveren.
Beloningsverschil
Simpel gezegd vindt de Raad dat vaststaat dat beide werknemers gelijke arbeid van gelijke waarde verrichten. Nu er een verschil in beloning is geconstateerd moet de commandant bewijzen dat hij geen verboden onderscheid heeft gemaakt bij de inschaling van de vrouwelijke werknemer.
“Omdat in dit geval niet ter discussie staat dat de door appellante en de maatman feitelijk verrichte werkzaamheden vergelijkbaar zijn, zal de commandant dit moeten doen door aan te tonen dat het verschil in beloning gerechtvaardigd was, omdat dat is gebaseerd op objectieve, genderneutrale factoren, die niets van doen hebben met ongelijke behandeling op grond van geslacht. Bovendien moet de verklaring voor het verschil in beloning beantwoorden aan een werkelijke behoefte van Defensie, geschikt zijn om het beoogde doel te bereiken en daarvoor ook noodzakelijk zijn.”
De uitspraak van de Centrale Raad
Toen de werkneemster voor het eerst vroeg waarom zij anders werd beloond dan haar mannelijke collega, is in de brief alleen gewezen op het laatstverdiende salaris van de mannelijke collega. Later is ook gezegd dat de mannelijke collega meer werkervaring had en is ook een arbeidsmarktkrapte-argument naar voren gebracht. De Raad vindt het argument over werkervaring niet geloofwaardig, en het argument over arbeidsmarktkrapte geen hout snijden omdat beide werknemers ongeveer tegelijk zijn aangesteld. Kortom: De Raad acht het, gezien het voorgaande, niet aannemelijk dat andere beloningsmaatstaven dan het laatstverdiende salaris het loonverschil tussen appellante en haar maatman hebben bepaald.
Interessant aan deze uitspraak is (ook) dat dit de eerste uitspraak is die expliciet verwijst naar de Richtlijn loontransparantie: de Raad is van oordeel dat de toepassing van de beloningsmaatstaf laatstverdiend salaris niet objectief en genderneutraal is en verwijst naar de Richtlijn Loontransparantie. In die richtlijn is een verbod voor werkgevers opgenomen om aan sollicitanten vragen te stellen over hun beloning in het kader van hun huidige of eerdere arbeidsverhoudingen. De Raad ziet dit als indicatie van een EU-brede consensus dat aansluiten bij het laatstverdiende salaris geen deugdelijke beloningsmaatstaf is.
“Weliswaar verwijst het laatstverdiende salaris niet direct naar het geslacht of de geslachtskenmerken van de persoon die dit salaris verdiende en zou het in dat opzicht als een neutraal criterium kunnen worden beschouwd, maar juist in deze zaak blijkt dat toepassing van dit criterium indirect onderscheid tussen vrouwen en mannen in de hand werkt en kan leiden tot een bestendiging van bestaande loonverschillen tussen mannen en vrouwen. Immers, het hogere laatstverdiende salaris van de maatman werd verdiend in de offshore. Dit is een sector waar onbetwist hoofdzakelijk mannen werkzaam zijn en waar, zoals ook door de commandant is erkend, hoge salarissen worden ontvangen. Het lagere laatstverdiende salaris van appellante werd verdiend in de (ouderen)zorg, een sector waar onweersproken hoofdzakelijk vrouwen werkzaam zijn en waar het salaris over het algemeen beduidend lager ligt dan in de offshore. Het gegeven dat het criterium laatstverdiend salaris op gelijke wijze op appellante en de maatman is toegepast is dan ook niet voldoende om te kunnen concluderen dat dit criterium als een objectieve en neutrale beloningsmaatstaf is te beschouwen.”
De conclusie
De gelijke behandeling moet door de Raad worden bewerkstelligd door de vrouwelijke medewerker gelijk te belonen als de (maat)man. De medewerker moet met ingang van 21 mei 2018 met terugwerkende kracht worden ingeschaald op schaal 3 trede 8, en dit moet ook doorwerken in het salaris voor de functies die zij sindsdien heeft verricht. Ze krijgt ook nog een schadevergoedingen van in totaal €1000 en de werkgever wordt veroordeeld in de kosten van bezwaar, beroep en hoger beroep.
Lees ook:
Eerder schreven we al over de Richtlijn Troonsparantie en het wetsvoorstel loontransparantie.
Oordeel van het College voor de Rechten van de Mens: De minister van Defensie heeft een werknemer gediscrimineerd door haar minder te betalen dan haar mannelijke collega voor gelijkwaardig werk. | College voor de Rechten van de Mens
Vindplaats uitspraak Centrale Raad van Beroep.